“TÔI VẼ HIỆN THỰC CỦA CHÍNH MÌNH”

“Cái trí tuệ của phái nam giống như Thượng đế - cao hơn - in dấu cái hình thể của nó vào vật thể phái nữ bất động và có thể nhào nặn được.” Thế mà trong suốt những năm nhào nặn cái vật thể “bất động” ấy, “Thượng đế” vẫn phải bất lực vì sự tồn tại của những hình thù “dị dạng”... Giới nữ - có hay không có chủ đích đấu tranh cho nữ quyền - trong họ vẫn luôn tồn tại những “cuộc vượt ngục về tinh thần”, nương náu và dần phát lộ trong không gian nghệ thuật. Với hội hoạ, nó cựa quậy sau những đường nét góc cạnh, màu sắc dữ dội và sắc thái đầy ấn tượng.

Nguồn gốc xuất hiện của những tác phẩm hội họa nữ quyền dựa trên nhu cầu bộc lộ cảm xúc của những tác giả là nữ giới. Tranh của phái nữ trong thế kỉ mười chín ở phương Tây đa dạng bởi mỗi nhà sáng tác theo đuổi một trường phái hội hoạ khác nhau: rời xa xu hướng lãng mạn, nhiều hoạ sĩ chuyển mình với hội hoạ ấn tượng nổi bật trong các phong cách sáng tác tiêu biểu là dã thú, siêu thực, lập thể hay trừu tượng. Từ những trường phái hội hoạ kinh điển đó mà các sáng tác hội hoạ nữ quyền mang nhiều tính biểu cảm và biểu đạt, thể hiện rõ ràng sức đấu tranh của phái nữ cho bình đẳng giới.

Frida Kahlo, nữ họa sĩ người México - nổi tiếng với các tác phẩm siêu thực lấy chất liệu từ chính cuộc đời của mình - đã trở thành biểu tượng toàn cầu cho phong trào nữ quyền. Tính siêu thực trong hội hoạ của Frida Kahlo được thể hiện ở chỗ: khi khả năng nhận thức trở nên mâu thuẫn với khả năng biểu thị; khả năng nhận thức về bình đẳng nữ giới trở nên mâu thuẫn với việc không ai công nhận về tầm quan trọng của nữ giới. “Tôi không bao giờ vẽ những giấc mơ. Tôi vẽ hiện thực của chính mình…”. Tranh vẽ của Frida đứng ở lằn ranh giữa khoái lạc và đau khổ, khoái lạc rút ra từ đau khổ, như một thứ khổ dâm. Những đau đớn thể xác, những cuộc phẫu thuật triền miên, những sự phản bội, những bản năng phụ nữ bị cuộc sống tước đoạt…..tất cả đều được thể hiện trong tranh của Frida - như một cách giải toả nỗi đau thể xác và tinh thần. Khi quan điểm xã hội phát ngôn về nữ quyền, về bình đẳng trong mối tương quan với giới nam thì Frida lại nói về những nỗi đau riêng tư của người phụ nữ khi bị tước đoạt những thứ mà người ta vốn coi đó là phần nghĩa vụ, là bản thân phái nữ, là cái vốn dĩ đã tồn tại trong chính họ, người ta chẳng bao giờ nghĩ nó là một phần nữ quyền người phụ nữ cần phải đấu tranh cho nó.

“Nếu anh đặt mình vào vị trí của Kahlo, anh thậm chí còn không có cả sự rẻ tiền đó, anh sẽ dẹp hết cả những gì học được về mỹ học đúng mực sang một bên. Kahlo đang viết lên những điều luật của riêng mình.” (Holland Cotter). Nếu anh đặt mình vào vị trí của những người phụ nữ đó, trong nghệ thuật, anh thậm chí còn nhìn thấy nhiều hơn nỗi đau của những cá nhân. Anh thấy được nỗi đau của cả nửa kia thế giới.